به گفته مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران، بیش از ۶۳ درصد اهداکنندگان خون در این دوره برای نخستینبار اقدام کردهاند و سهم بانوان نیز برای نخستینبار به بیش از ۷۹ درصد رسیده است. این جهش نهتنها پاسخ فوری به نیاز مصدومان و بیماران در شرایط بحران است، بلکه سرمایه اجتماعی تازهای میسازد که میتواند تداوم زنجیره تأمین خون را در ماههای آینده تضمین کند. خون و فرآوردههای خونی تاریخ انقضای کوتاهی دارند و بیماران تالاسمی، سرطانی، هموفیلی و مادران باردار هر روز به آن نیازمندند؛ بنابراین جریان منظم و مسئولانه اهدای خون، بهویژه در دورههای پرریسک، حیاتی است. نقش بانوان در این میان دوگانه و تعیینکننده است: از یکسو با افزایش مستقیم ذخایر خون، ظرفیت نظام سلامت را بالا میبرند و از سوی دیگر بهعنوان سفیران آگاهی در خانواده و محل کار، هنجار «اهدا بهمثابه وظیفه مدنی» را تقویت میکنند. تجربه میدانی نشان میدهد هر زن داوطلب میتواند چند عضو خانواده و همکار را نیز با خود همراه کند و این اثر چندبرابرکننده، کمسابقه و امیدآفرین است. این مشارکت همچنین کلیشههای جنسیتی درباره تابآوری و حضور اجتماعی زنان را به چالش میکشد و تصویری از رهبری مدنی، همبستگی و مسئولیتپذیری ارائه میدهد. برای پایداری این دستاورد، لازم است تجربه اهدا ایمن، سریع و قابلپیشبینی باشد و پیام روشن سازمانهای مسئول این باشد: «خون کافی تنها با مشارکت مستمر همه، بهویژه بانوان، تضمین میشود.»
اقدامهای پیشنهادی برای تداوم این روند
- نوبتدهی آسان و ساعتهای شناور ویژه بانوان شاغل و مادران؛ استقرار پایگاههای سیار در دانشگاهها و مراکز خرید.
- آموزش کوتاه و شفاف درباره شرایط اهدا، مراقبتهای قبل و بعد از اهدا، و ایمنی فرایند؛ پاسخ به دغدغههای پزشکی رایج بانوان.
- طراحی کمپینهای خانوادگی و محلی با محوریت زنان اثرگذار (معلمان، پرستاران، ورزشکاران) برای تداوم مشارکت.
- بازخورد و قدردانی معنادار: پیامک اثر هر اهدا، انتشار منظم وضعیت ذخایر خون استان و فراخوانهای هدفمند در زمانهای بحرانی.
جمعبندی: افزایش کمسابقه اهدای خون بانوان نشانهای از بلوغ اجتماعی و سرمایه انسانی کشور است. اگر این موجِ همدلی با برنامهریزی، تسهیلگری و ارتباطات شفاف همراه شود، میتواند از یک «اوج مقطعی» به یک «عادت جمعی» تبدیل شود و جان هزاران بیمار را، در جنگ و صلح، نجات دهد.
گردآورنده : نازنین شرافتی
