مقدمه
بر اساس پژوهشی جدید و مهم که توسط دفتر ملی تحقیقات اقتصادی آمریکا (NBER) منتشر شده است، زنان با وجود داشتن نرخ جابهجایی شغلی تقریباً مشابه با مردان، افزایش دستمزد سالانهای حدود ۱۱ درصد کمتر از مردان را تجربه میکنند.
این مقاله که در فوریه ۲۰۲۶ منتشر شده، مفهوم سنتی “نردبان شغلی” را بازتعریف کرده و مدلی چندبعدی مبتنی بر ارزش شغلی (و نه صرفاً سطح درآمد) ارائه میدهد.
مفهوم “نردبان امکانات رفاهی”
این مدل نشان میدهد که زنان اساساً از نردبانی متفاوت از مردان بالا میروند – نردبانی که بر “امکانات رفاهی” مانند انعطافپذیری، دورکاری و ساعات کاری بهتر متمرکز است، در حالی که مردان حول مشاغل عمودیتر و مبتنی بر حقوق و دستمزد جمع میشوند.
با فراگیرتر شدن کار ترکیبی (حضوری و دورکاری)، این پژوهش هشدار میدهد که کارفرمایان در معرض خطر ایجاد یک نیروی کار دوطبقه هستند که در آن نقشهای منعطف شرایط بهتری را ارائه میدهند اما پیشرفت شغلی کندتری دارند.
یافته اصلی: ۴۰ درصد از شکاف دستمزد جنسیتی
تحقیقات NBER نشان داد که تفاوت در اولویتهای مربوط به امکانات غیردستمزدی مانند انعطافپذیری یا مزایا، نزدیک به ۴۰ درصد از شکاف دستمزد جنسیتی را توضیح میدهد.
بازده حاصل از عدم اشتغال و قدرت چانهزنی نابرابر نیز بیشتر مابقی این شکاف را توضیح میدهند.
مکانیزم ایجاد شکاف
به گفته محققان، از آنجا که زنان ارزش بیشتری برای امکانات رفاهی قائل هستند، آنها تمایل بیشتری به پذیرش پیشنهادهایی از شرکتهای کمبازدهتر دارند که امکانات غیردستمزدی بهتری ارائه میدهند.
این پدیده نه تنها منجر به رشد دستمزد کمتر برای زنان هنگام تغییر شغل میشود، بلکه افزایش دستمزد را درون مشاغل نیز محدود میکند، زیرا شرکتهای کمبازده فضای کمتری برای افزایش حقوق در پاسخ به پیشنهادهای بیرونی دارند.
دیدگاه جایگزین درباره شکاف دستمزد جنسیتی
بر اساس این پژوهش، این نتایج شیوهای اساساً متفاوت برای درک شکاف دستمزد جنسیتی ارائه میدهد:
به جای نسبت دادن عمدۀ آن به تبعیض (که به نظر بسیاری مانعی تقریباً غیرقابل عبور است)، این مدل نشان میدهد که چگونه محدودیتهای ساختاری زنان را مجبور میکند هنگام انتخابهای ضروری در مورد اولویتهای خانواده و مراقبت، خود را به سمت نقشهای کمارزشتر دستهبندی کنند.
پیامد متناقض افزایش دورکاری
این پژوهش یک یافته مهم و هشداردهنده دیگر نیز دارد:
- افزایش امکانات شغلی – مانند گسترش دورکاری – شکاف دستمزد جنسیتی را افزایش میدهد، در حالی که تفاوتهای جنسیتی در اشتغال را کاهش میدهد.
به عبارت دیگر، سیاستهایی که برای حمایت از زنان در محیط کار طراحی میشوند (مانند دورکاری) ممکن است به طور متناقضی شکاف دستمزدی را عمیقتر کنند، زیرا زنان بیشتری را تشویق میکنند تا وارد “نردبان امکانات رفاهی” شوند و رشد دستمزد خود را قربانی کنند.
واکنش زنان شاغل: پایان معاوضه انعطافپذیری در برابر دستمزد
این پژوهش با یک تغییر مهم همخوانی دارد: امتناع فزاینده زنان از پذیرش معاوضه سنتی انعطافپذیری در برابر دستمزد.
به گفته ریچل وونگ، یکی از بنیانگذاران پلتفرم شبکهسازی Monday Girl:
- موضوع کلیدی این است که زنان در جامعۀ ما دیگر حاضر نیستند دستمزد را با انعطافپذیری معاوضه کنند. این معامله برای مدت طولانی عادیسازی شده بود، اما آنها دیگر از آن دست کشیدهاند.
جمعبندی و نتیجهگیری
نظریه “نردبان امکانات رفاهی” نشان میدهد که:
1. زنان و مردان از نردبانهای شغلی متفاوتی بالا میروند – زنان نردبان امکانات (انعطافپذیری، دورکاری) و مردان نردبان دستمزد.
2. این انتخاب ساختاری است، نه صرفاً ترجیح شخصی – محدودیتهای مراقبت از خانواده و هنجارهای اجتماعی زنان را به سمت این مسیر سوق میدهد.
3. حدود ۴۰ درصد از شکاف دستمزد جنسیتی مستقیماً ناشی از تفاوت در اولویتدهی به امکانات غیردستمزدی است.
4. افزایش امکانات رفاهی مانند دورکاری به طور متناقضی ممکن است شکاف دستمزدی را بیشتر کند، حتی اگر مشارکت زنان در نیروی کار را افزایش دهد.
5. زنان شاغل امروز دیگر این معاوضه را نمیپذیرند و خواستار محیطهای کاری هستند که هم انعطافپذیر باشد و هم از رشد دستمزد و پیشرفت شغلی حمایت کند.
– عنوان اصلی مقاله: Job Search, Job Amenities, and the Gender Pay Gap
– نویسندگان: Jason Faberman, Andreas I. Mueller, Ayşegül Şahin
– ناشر: National Bureau of Economic Research (NBER) – Working Paper 34877
– تاریخ انتشار: فوریه ۲۰۲۶
– لینک دسترسی: https://www.nber.org/papers/w34877
مترجم : محمدامین قدسی
